Który PIT wypełnić przy działalności i pracy na etacie

Współczesny rynek pracy coraz częściej wymusza na pracownikach elastyczność i wielozadaniowość. Wiele osób decyduje się na prowadzenie własnej działalności gospodarczej równolegle z pracą na etacie, co pozwala na zwiększenie dochodów i uniezależnienie się od jednego źródła przychodów. Jednak taka sytuacja rodzi istotne pytania dotyczące prawidłowego rozliczenia podatkowego i wyboru odpowiednich formularzy PIT.

Rozliczenie podatku dochodowego w przypadku łączenia działalności gospodarczej z pracą na etacie zależy przede wszystkim od formy opodatkowania wybranej dla prowadzonej działalności. Każda z dostępnych form opodatkowania ma swoje specyficzne wymagania dotyczące składania deklaracji podatkowych, co bezpośrednio wpływa na sposób rozliczenia wszystkich źródeł dochodów podatnika.

Porównanie form opodatkowania działalności gospodarczej

Rozliczanie działalności na zasadach ogólnych i pracy na etacie

Podatnicy prowadzący działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach ogólnych mają największą elastyczność w zakresie rozliczenia podatkowego. Zasady ogólne oznaczają stosowanie progresywnej skali podatkowej, gdzie stawka podatku wzrasta wraz z wysokością osiąganych dochodów. W 2024 roku obowiązują stawki 12 procent dla dochodów do kwoty 120 000 złotych oraz 32 procent dla nadwyżki ponad tę kwotę.

Proces rozliczenia na zasadach ogólnych:

1. Zebranie wszystkich dokumentów potwierdzających przychody z działalności gospodarczej i pracy na etacie
2. Obliczenie dochodu z działalności gospodarczej (przychody minus koszty uzyskania przychodu)
3. Zsumowanie wszystkich źródeł dochodów na jednej deklaracji PIT-36
4. Wypełnienie części E deklaracji z podziałem na poszczególne źródła przychodów
5. Zastosowanie dostępnych ulg podatkowych i odliczeń
6. Obliczenie należnego podatku według progresywnej skali podatkowej
7. Złożenie deklaracji do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym

Główną zaletą opodatkowania na zasadach ogólnych jest możliwość łącznego rozliczenia wszystkich źródeł dochodów na jednej deklaracji podatkowej. Oznacza to, że podatnik prowadzący działalność gospodarczą i jednocześnie pracujący na etacie może złożyć jedną deklarację PIT-36, w której uwzględni zarówno przychody z działalności, jak i wynagrodzenie z pracy.

Istotną kwestią jest obowiązek wykazania w deklaracji wszystkich przychodów i kosztów z działalności gospodarczej, nawet jeśli osiągnięty dochód nie przekracza kwoty wolnej od podatku wynoszącej 30 000 złotych rocznie. Kwota ta obowiązuje od 2022 roku i stanowi próg, poniżej którego podatnicy nie płacą podatku dochodowego, jednak nadal mają obowiązek wykazania swoich dochodów w zeznaniu podatkowym.

Rozliczenie na zasadach ogólnych oferuje najszerszy katalog dostępnych ulg podatkowych i odliczeń. Podatnicy mogą skorzystać między innymi z:

• Ulgi prorodzinnej obniżającej podatek za każde dziecko
• Ulgi dla rodzin 4+ dla rodzin z co najmniej czwórką dzieci
• Możliwości wspólnego rozliczenia z małżonkiem
• Ulgi na internet dla osób uczących się lub pracujących zdalnie
• Różnorodnych odliczeń od dochodu i podatku

Proces wypełniania deklaracji PIT-36 wymaga szczególnej uwagi na prawidłowe przyporządkowanie przychodów i kosztów do odpowiednich źródeł. W przypadku działalności gospodarczej należy wykazać wszystkie przychody uzyskane w ciągu roku podatkowego oraz koszty ich uzyskania, które można udokumentować i które są związane z prowadzoną działalnością.

Przykład: Jan prowadzi działalność konsultingową na zasadach ogólnych i dodatkowo pracuje na etacie w korporacji. W 2024 roku osiągnął 80 000 zł dochodu z działalności i 60 000 zł z pracy na etacie. Łączny dochód wynosi 140 000 zł, więc zapłaci 12% od pierwszych 120 000 zł (14 400 zł) oraz 32% od nadwyżki 20 000 zł (6 400 zł), co daje łącznie 20 800 zł podatku przed odliczeniem kwoty wolnej.

Podatek liniowy i praca na etacie

Podatek liniowy stanowi alternatywę dla zasad ogólnych i charakteryzuje się stałą stawką podatkową wynoszącą 19 procent od osiągniętego dochodu, niezależnie od jego wysokości. Jest to forma opodatkowania szczególnie atrakcyjna dla przedsiębiorców osiągających wyższe dochody, ponieważ pozwala uniknąć wyższej stawki 32 procent obowiązującej w drugim progu skali podatkowej.

Proces rozliczenia przy podatku liniowym:

1. Przygotowanie deklaracji PIT-36L dla działalności gospodarczej
2. Wypełnienie załącznika PIT/B z kalkulacją dochodu z działalności
3. Przygotowanie osobnej deklaracji PIT-37 dla przychodów z pracy na etacie
4. Zastosowanie dostępnych ulg podatkowych (ograniczony katalog)
5. Obliczenie podatku według stawki 19% dla działalności
6. Obliczenie podatku według skali podatkowej dla pracy na etacie
7. Złożenie obu deklaracji do 30 kwietnia

Wybór podatku liniowego dla działalności gospodarczej oznacza konieczność składania dwóch oddzielnych deklaracji podatkowych. Pierwszą z nich jest PIT-36L, która służy do rozliczenia dochodów z działalności gospodarczej opodatkowanej podatkiem liniowym. Do tej deklaracji należy obowiązkowo dołączyć załącznik PIT/B zawierający szczegółowe informacje o wysokości dochodu lub straty z pozarolniczej działalności gospodarczej.

Drugą deklaracją, którą musi złożyć podatnik, jest PIT-37 służący do rozliczenia przychodów z pracy na etacie. Ta deklaracja jest sporządzana na podstawie informacji zawartych w formularzu PIT-11, który pracodawca przekazuje zarówno podatnikowi, jak i urzędowi skarbowemu.

Katalog ulg podatkowych dostępnych przy rozliczeniu podatkiem liniowym jest znacznie ograniczony w porównaniu do zasad ogólnych. Podatnicy mogą skorzystać jedynie z następujących preferencji:

• Ulgi dla rodzin 4+ przeznaczonej dla rodzin z co najmniej czwórką dzieci
• Ulgi termomodernizacyjnej za inwestycje w energooszczędność
• Ulgi na zabytki za wydatki na renowację obiektów zabytkowych
• Ulgi abolicyjnej dla osób powracających z emigracji zarobkowej
• Indywidualnego Konta Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE)

Dodatkowe odliczenia obejmują także darowizny na cele charytatywno-opiekuńcze kościołów i związków wyznaniowych, darowizny na cele edukacji zawodowej, odliczenie straty podatkowej z poprzednich lat oraz ulgę na złe długi. Ten ostatni mechanizm pozwala na skorygowanie podstawy opodatkowania w sytuacji, gdy kontrahent nie uregulował należności, a upłynął określony czas od terminu płatności.

Istotnym ograniczeniem podatku liniowego jest brak możliwości wspólnego rozliczenia z małżonkiem, nawet jeśli jeden z małżonków uzyskuje dodatkowe dochody z pracy na etacie opodatkowane na zasadach ogólnych. Każdy z małżonków musi składać osobne deklaracje podatkowe, co może prowadzić do wyższego całkowitego obciążenia podatkowego rodziny.

Przykład: Anna prowadzi agencję marketingową na podatku liniowym i pracuje dodatkowo jako freelancer na etacie. Dochód z działalności wynosi 150 000 zł (podatek: 150 000 × 19% = 28 500 zł), a z pracy na etacie 40 000 zł (podatek: 40 000 × 12% = 4 800 zł minus kwota wolna). Musi złożyć dwie osobne deklaracje: PIT-36L z załącznikiem PIT/B oraz PIT-37.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych i praca na etacie

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych stanowi najprostszą formę opodatkowania działalności gospodarczej, charakteryzującą się brakiem możliwości odliczania kosztów uzyskania przychodu. Podatek naliczany jest bezpośrednio od osiągniętych przychodów według stawek zróżnicowanych w zależności od rodzaju prowadzonej działalności.

Proces rozliczenia przy ryczałcie:

1. Prowadzenie ewidencji przychodów bez konieczności dokumentowania kosztów
2. Przygotowanie deklaracji PIT-28 dla działalności na ryczałcie
3. Przygotowanie osobnej deklaracji PIT-37 dla pracy na etacie
4. Zastosowanie podatku według odpowiedniej stawki ryczałtowej
5. Wykorzystanie dostępnych ulg podatkowych
6. Złożenie obu deklaracji do 30 kwietnia

Podobnie jak w przypadku podatku liniowego, wybór ryczałtu oznacza konieczność składania dwóch oddzielnych deklaracji podatkowych. Przychody z działalności gospodarczej rozliczane są za pomocą formularza PIT-28, natomiast dochody z pracy na etacie wymagają złożenia deklaracji PIT-37.

Deklaracja PIT-37 dla rozliczenia pracy na etacie jest automatycznie przygotowywana przez Krajową Administrację Skarbową w ramach usługi Twój e-PIT. System wykorzystuje dane z formularza PIT-11 przekazanego przez pracodawcę i udostępnia gotowe zeznanie do weryfikacji przez podatnika. Jeśli podatnik nie wprowadzi żadnych zmian, deklaracja zostanie automatycznie złożona w terminie do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym.

Katalog ulg podatkowych dostępnych przy rozliczeniu ryczałtem jest szerszy niż w przypadku podatku liniowego, ale nadal ograniczony w porównaniu do zasad ogólnych. Podatnicy mogą skorzystać z następujących preferencji:

• Ulgi termomodernizacyjnej za inwestycje poprawiające efektywność energetyczną
• Ulgi na zabytki za wydatki związane z renowacją obiektów zabytkowych
• Indywidualnego Konta Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE)
• Zwrotu należnych świadczeń wypłaconych niesłusznie
• Ulgi na leki dla osób przewlekle chorych

Dodatkowe możliwości odliczeń obejmują darowizny na cele rodzinno-opiekuńcze kościołów i związków wyznaniowych, darowizny na kult religijny, darowizny na rzecz organizacji pożytku publicznego oraz ulgę dla krwiodawców. Podatnicy mogą również skorzystać z odliczenia darowizn na cele edukacji zawodowej, odliczenia straty podatkowej, ulgi na złe długi oraz ulgi na internet.

Warunkiem skorzystania z każdej z wymienionych ulg jest spełnienie określonych kryteriów i wymogów formalnych. Podatnicy muszą posiadać odpowiednią dokumentację potwierdzającą poniesione wydatki oraz spełniać warunki określone w przepisach podatkowych.

Podobnie jak w przypadku podatku liniowego, wybór ryczałtu wyklucza możliwość wspólnego rozliczenia z małżonkiem, niezależnie od źródeł dochodów osiąganych przez współmałżonka.

Karta podatkowa i praca na etacie

Karta podatkowa reprezentuje najbardziej uproszczoną formę opodatkowania działalności gospodarczej, dostępną jedynie dla ściśle określonych rodzajów działalności i przy spełnieniu rygorystycznych warunków. Wysokość podatku jest ustalana odgórnie przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego na podstawie rodzaju działalności, lokalizacji oraz innych czynników wpływających na potencjalną dochodowość.

Warunki stosowania karty podatkowej:

• Prowadzenie działalności wymienionej w przepisach jako kwalifikująca się do karty podatkowej
• Nieprzekroczenie określonych limitów zatrudnienia pracowników
• Prowadzenie działalności na niewielką skalę
• Brak możliwości łączenia z innymi formami opodatkowania działalności

Przedsiębiorcy opodatkowani kartą podatkową są zwolnieni z obowiązku prowadzenia ewidencji przychodów i kosztów, składania miesięcznych deklaracji podatkowych oraz wpłacania zaliczek na podatek dochodowy. Podatek jest płacony w formie stałej miesięcznej opłaty, niezależnie od rzeczywiście osiąganych przychodów.

W przypadku łączenia działalności opodatkowanej kartą podatkową z pracą na etacie, podatnik musi złożyć dwie oddzielne deklaracje podatkowe. Rozliczenie dochodów z pracy na etacie następuje standardowo za pomocą deklaracji PIT-37, przygotowywanej automatycznie przez Krajową Administrację Skarbową na podstawie danych z formularza PIT-11.

Specyfiką karty podatkowej jest konieczność złożenia deklaracji PIT-16A, która dotyczy wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne zapłaconej i odliczonej od karty podatkowej w poszczególnych miesiącach roku podatkowego. Ta deklaracja ma odmienne terminy składania w porównaniu do innych formularzy PIT.

Katalog dostępnych ulg podatkowych dla podatników korzystających z karty podatkowej jest najbardziej ograniczony spośród wszystkich form opodatkowania. Przedsiębiorcy mogą skorzystać jedynie z odliczenia składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz z bardzo ograniczonego zestawu innych preferencji podatkowych.

Wybór karty podatkowej oznacza rezygnację z większości standardowych ulg i odliczeń podatkowych, w tym z możliwości wspólnego rozliczenia z małżonkiem. Jest to forma opodatkowania dedykowana głównie małym przedsiębiorcom prowadzącym działalność o niewielkiej skali i ograniczonym potencjale dochodowym.

Terminy składania deklaracji rocznych i sposoby ich dostarczenia

Prawidłowe określenie terminów składania deklaracji podatkowych ma kluczowe znaczenie dla uniknięcia sankcji finansowych i prawnych. Nie wszystkie formularze PIT mają identyczne terminy składania, co wymaga szczególnej uwagi ze strony podatników łączących różne źródła dochodów.

Terminy składania poszczególnych deklaracji:

1. PIT-36 (zasady ogólne) - do 30 kwietnia
2. PIT-36L (podatek liniowy) - do 30 kwietnia
3. PIT-37 (praca na etacie) - do 30 kwietnia
4. PIT-28 (ryczałt) - do 30 kwietnia
5. PIT-16A (karta podatkowa) - do 31 stycznia

Większość deklaracji podatkowych, w tym PIT-36, PIT-36L, PIT-37 oraz PIT-28, musi zostać złożona do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Oznacza to, że za rok podatkowy 2024 wszystkie wymienione deklaracje należy złożyć do 30 kwietnia 2025 roku.

Podatnicy mają do dyspozycji kilka sposobów dostarczenia deklaracji podatkowych do urzędu skarbowego:

• Złożenie osobiste w formie papierowej w okienku podawczym urzędu
• Przesłanie elektroniczne przez internet za pomocą systemu e-Deklaracje
• Wysłanie korespondencyjnie za pośrednictwem Poczty Polskiej
• Przekazanie przez Konsulat Polski w przypadku podatników przebywających za granicą

Podatnik prowadzący działalność gospodarczą na zasadach ogólnych i jednocześnie pracujący na etacie może złożyć jedną deklarację PIT-36 do 30 kwietnia, wykazując w części E wszystkie źródła dochodów. Natomiast przedsiębiorca rozliczający się ryczałtem musi przygotować dwie osobne deklaracje: PIT-28 dla działalności i PIT-37 dla pracy na etacie, obie do 30 kwietnia.

W przypadku wysyłania deklaracji pocztą za datę złożenia uznaje się datę stempla pocztowego, co oznacza, że dokumenty muszą zostać nadane najpóźniej w ostatnim dniu obowiązującego terminu. Zaleca się jednak wcześniejsze przygotowanie i wysłanie dokumentów, aby uniknąć problemów związanych z ewentualnymi opóźnieniami w doręczeniu.

Szczególną uwagę należy zwrócić na automatyczne przygotowywanie deklaracji PIT-37 przez Krajową Administrację Skarbową w ramach usługi Twój e-PIT. System ten znacznie upraszcza proces rozliczenia dochodów z pracy na etacie, automatycznie wypełniając deklarację na podstawie danych otrzymanych od pracodawców.

Jeśli podatnik nie wprowadzi żadnych zmian do automatycznie przygotowanej deklaracji PIT-37, zostanie ona złożona bez jego aktywnego udziału w terminie 30 kwietnia. Mechanizm ten znacznie upraszcza proces rozliczenia dla większości pracowników, ale wymaga świadomości ze strony podatników łączących pracę na etacie z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Najczęstsze pytania

Tak, ale tylko w przypadku gdy działalność gospodarcza jest opodatkowana na zasadach ogólnych według skali podatkowej. Wówczas składasz jedną deklarację PIT-36, w której wykazujesz wszystkie źródła dochodów w odpowiednich częściach formularza.

Katalog ulg przy podatku liniowym jest ograniczony i obejmuje między innymi ulgę dla rodzin 4+, ulgę termomodernizacyjną, ulgę na zabytki, ulgę abolicyjną, IKZE, ulgę B+R oraz darowizny na cele charytatywno-opiekuńcze kościołów.

Nie, wybór ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych wyklucza możliwość wspólnego rozliczenia z małżonkiem, podobnie jak podatek liniowy i karta podatkowa. Wspólne rozliczenie jest dostępne tylko przy opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Deklarację PIT-16A należy złożyć do 31 stycznia roku następującego po roku podatkowym, co oznacza znacznie wcześniejszy termin niż pozostałe formularze PIT, które składa się do 30 kwietnia.

Tak, nawet jeśli dochód z działalności gospodarczej nie przekracza kwoty wolnej od podatku wynoszącej 30 000 złotych, masz obowiązek wykazania wszystkich przychodów i kosztów z działalności w odpowiedniej deklaracji podatkowej.

Potrzebujesz PIT-11 od pracodawcy, ewidencję przychodów i kosztów z działalności, faktury i rachunki związane z działalnością, dokumenty potwierdzające prawo do ulg podatkowych oraz ewentualne zaświadczenia o zapłaconych zaliczkach na podatek.

Nie, forma opodatkowania działalności gospodarczej jest wybierana na cały rok podatkowy i nie można jej zmieniać w trakcie roku. Zmiana jest możliwa dopiero od następnego roku podatkowego, po złożeniu odpowiedniego zawiadomienia do urzędu skarbowego.